VİDEOLAR

Rahim Kanseri Öldürürmü ?

Rahim Kanseri Öldürürmü ?

KANSER nedir?

Kanser, vücut içindeki bir takım hücrelerin anormal bir yapı oluşturması, hatalı oluşumları ve kontrolsüz çoğalmaları neticesinde vücutta büyümeleri ve sayıca artmaları sonucu oluşan bir grup hastalıktır. Bu hızlı çoğalan anormal hücreler vücudun diğer bölümlerine de sıçrayabilmektedirler ki böle olması durumuna da metaztaz adını vermekteyiz. Vücudun diğer bölgelerine sıçramış olsa da kanserler ilk çıktıkları veya köken aldıkları dokunun adıyla anılırlar. Vücudun her organına ait kanser oluşabileceği için 100 den fazla kanser çeşidi mevcuttur. Ama bilinen ortak noktaları şudur ki erken aşamada iken tanısı konan ve tedavisi erken başlanan kanserlerde tedavinin etkisi en güçlüdür.

Kanserin nedeni nedir?

Ne yazık ki bir çok vakada kanserin net etkeni bilinmemektedir. Hücre içindeki bir takım değişimler ve hatalar sonucu o hücre kanser hücresine dönüşmekte ve dönüşüm olduktan sonra da kişinin kendi hücresinden daha hızlı bir şekilde çoğalarak kitle oluşturmakta ve normal hücrenin beslenmesini, yapısını da bozmaktadırlar. Hücrelerdeki bu değişim kalıtsal dediğimiz ailesel bir nedenle oluşabildiği gibi beslenme, dış etmenler gibi faktörlerin etkisi ile sonradan da oluşabilmektedir. Örneğin, vulvar, vajinal ve rahim ağzı kanserlerinin neredeyse tamamında human papillomavirus  denen HPV virüsüne rastlanmaktadır.  Kalıtsal geçen kanserler ise ailenin genleri arayıcılığı ile bir nesilden bir nesile aktarılmakta ve o aile fertlerinde daha sık görülmektedir. O nedenle ailelerinde kanser öyküsü olanların kanser tarama programlarını daha sıkı takip etmeleri gerekmektedir.

Jinekolojik kanser (kadın genital sistemi kanserleri) nelerdir?

Jinekolojik kanserler dediğimizde kadın üreme sisteminden çıkan kanserler anlaşılmaktadır. Her jinekolojik kanser tipinin kendine has bulgu, belirti ve risk faktörleri mevcuttur. En sık karşılaşılan 5 tip jinekolojik kanser şunlardır;

• Rahim ağzı kanseri: serviks de denen rahmin alt parçasından kaynaklanan kanserlerdir.

 • Yumurtalık kanseri: Rahmin her 2 yanında over denen yumurtalıklardan kaynaklanan kanserler

• Rahim Kanseri: Kadın pelvisinin içinde ters armut şeklinde ve gebede bebeğin geliştiği organdan çıkan kanserler.

• Vajinal Kanser: Uterusu dışa açılımını sağlayan doğum yolu da denen vajinadan kaynaklanan tümörler

• Vulva kanserleri: Dış genital oraganlar olan vajinanın iç ve dış dudakları, klitoris, vajen ağzı ve oradaki ter ve yağ bezlerinden köken alan kanserler

 

 

Jinekolojik kanser riskini arttıran faktörler nelerdir?

Hangi kadının genital kanser geliştireceğini önceden bilmek mümkün değildir. Her kanserin risk faktörü farklıdır. Kadın kanserlerinin oluşumu konusunda en iyi bilinen faktör,  Human papillomavirus (HPV) daha çok cinsel yolla geçen bir virüstür ve rahim ağzı, vajina ve vulva kanserine yol açabilmektedir. Bu 3 genital kanser için de HPV infeksiyonu en çok rastlanan ve iyi bilinen risk faktörüdür.

Kimlerin HPV infeksiyonu riski vardır ve bu virüs nasıl kansere yol açmaktadır?

HPV virüsü toplumda çok yaygın olan ve 100 den fazla çeşidi olan bir virüstür. Cinsel aktif kadınların en azından yarısının hayatlarının bir döneminde mutlaka karşılaşmış olduğu bir virüstür.  Cinsel hayata erken başlamış, kendisi veya partneri çok eşli olan kadın veya erkekte HPV infeksiyonu ile karşılaşma riski daha da artmaktadır.

 Ama vücut direnci sayesinde bu virüs bir çok kadında yok edilmekte ve dokuda bir değişime yol açmamaktadır. İnfeksiyon çoğu kadında vücut direnci ile temizlendiği için hiçbir şikayete de yol açmamaktadır. Bazı kadınlarda ise kansere kadar götürebilen değişimleri başlatabilmektedir. İnfeksiyon vücut tarafından yenilemezse normal hücrelerde anormale doğru dönüşümler oluşmakta ve bu durum devam ederse zaman içinde bu anormal hücreler rahim ağzı, vajen veya vulva kanserine dönüştürebilmektedirler.

Kadın genital kanserlerinden nasıl korunabilirim veya nasıl erken tespit edebilirim?

Tüm genital kanserlerden korunmak için bilinen bir yol yoktur ama bu kanserlere yakalanma riskinizi azaltacak önlemleri almak ve erken tespit edilmelerini sağlamak için yapabileceğiniz bir şeyler vardır.

Genital kanserleri erken yakalamak önemlidir; çünkü erken yakalanan kansere tedavi en etkindir ve kurtulma şansı yüksektir.

Kadın genital kanserinden korunmak için bazı öneriler:

•Kendi vücudunuzu ve çalışmasını kontrol edin.  Sizin vücudunuz için normal olanı siz iyi bilirsiniz. Eğer 2 haftadan daha uzun süredir vajinal kanamanız var ise veya kanser bulgularından biri var ise bu sizin için normal değildir ve hemen doktorunuza başvurmalısınız. Bu bulgular kanserden başka bir durum dolayısıyla da olabilir ama bunu da ancak doktorunuz ortaya çıkaracaktır.

• Sağlıklı yaşam hayat tarzını seçin. Sağlıklı bir hayat için sebze ve meyve ağırlıklı sağlıklı ve dengeli beslenme, düzenli egsersiz, kilo kontrolü, sigaradan uzak durmak ve güvenli seks hayatı.

• Ailesel geçen hastalıklara dair sağlık hikayenizi bilin ve bunu doktorunuzla paylaşın. O size bu konuda rehberlik edecektir.

• HPV aşınızı yaptırın. Aşı sıklıkla 11-12 yaşındaki kız çocukları için tavsiye edilmektedir. Dokuz yaş ila 26 yaş aralığına kadar yapılabilmektedir. Amaç cinsel hayatı başlamadan yani  bu virusla vücudu tanışmadan kızların bağışıklık sistemini bu virüsa karşı güçlendirmektir. Daha çok HPV virüsünün rahim ağzı, vajen ve vulva kanseri yapıcı cinslerine karşı geliştirilmiş, kanser koruyucu bir aşıdır.

• Vajinal smear’lerinizi (Pap test) düzenli yaptırın. Vajinal smear’ler bugün için genital kanserleri taramakta kullanılan tek en güvenilir ve etkili bir kanser tarama testidir. Smear testi rahim ağzındaki kanser öncesi hücreleri tanımamızı sağlayarak henüz bu hücreler kansere dönüşmeden tedavi şansı vererek bizi rahim ağzı kanserinden korumaktadır. Bu test, aynı zamanda kanser oluşturmuş rahim ağzının erken tanınmasını ve tedavisinin en etkin olduğu dönemde yapılmasını sağlayacak ve hastalığın tam iyileşmesine de fırsat tanıyacak bir testtir.

Pap test.

 Vajinal smear sayesinde rahim ağzındaki kanser öncesi hücreleri tanınarak tedavi ile kansere dönüşümü engellenebilmektedir. Test, aynı zamanda oluşan rahim ağzı kanserini erken evrede yakaladığı takdirde tedavinin erken evrede daha etkili olması nedeni ile tamamen rahim ağzı kanserinden kurtulma şansı da vermektedir. Şu anki önerilere göre smear testi taramalarına cinsel aktif olduktan sonra en geç 21 yaşı civarında başlanmalı ve düzenli olarak yaptırılmalıdır.

Genital kanserin belirti ve bulguları nelerdir?

Her kadında genital kanserin belirti ve bulguları aynı olmamakla birlikte görülebilen belirtiler farklıdır. Bazen bu şikayet ve bulgular diğer hastalıkların bulgularına benzeyebileceğinden belirtilerden yola çıkarak tanı koymak güç olabilir. Ama önemli olan kendi vücudunuzla ilgili normal olmayan bir durumu sizin kendinizin fark etmesidir.

Rahim ağzı kanseri nedir?

Rahim ağzı, rahmin dar ve kısa olan son uç kısmıdır ve rahmi vajen dediğimiz doğum kanalına bağlayan kısımdır. Bu bölgenin kanserine serviks veya rahim ağzı kanseri denir. Kadın genital kanserleri arasında tek taraması olan ve bu nedenle erken tanısı konabilen tek kanserdir. Rutin takipler ve tarama testleri ile erken tanı konabilirse ve erken tedavi ile tam iyileşme sağlanabilmektedir.

Kimler rahim ağzı kanseri için risk altındadır?

Rahim ağzı olan tüm kadınlar serviks kanseri için risk altındadır. Bu kanser tipi 30 yaşından sonra sıklıkla görülmektedir. Diğer genital kanserler daha çok 60 yaş üstü ileri yaş hastalığı iken rahim ağzı kanseri nispeten daha erken yaşlarda ortaya çıkmaktadır. Rahim ağzı kanseri, kadın ölümlerinin önemli nedenlerinden birini oluşturmaktadır. Ancak son 40 yılda, kadınlarda rahim ağzı kanserinden ölümler önemli ölçüde azalmıştır. Bu düşüş, dünya üzerindeki kadınların düzenli olarak smear testlerini yaptırmaları nedeniyle olmuştur. Çünkü, bu pap test de denilen smear testi, kanser öncüsü değişiklikleri tespit etmek sureti ile dokuyu kansere dönüşmeden saptamakta ve kansere dönüşmeden tedavisinin sağlanması ile kişi kanser olmaktan bile kurtulmaktadır.

Rahim ağzı kanserinde ne gibi şikayetler olmaktadır?

İşin üzücü yanı erken evrede iken kişide hiçbir şikayete yol açmıyor olmasıdır. Düzenli kontrollere gitmeyen birinin de şikayeti oluştuğu zaman doktora başvurması lezyonun ilerlemiş evrede iken tanı konmasına yol açmaktadır.  İleri evredeki rahim ağzı kanserindeki  şikayetler normal dışı kanamalar, özellikle cinsel ilişkide kanamalar veya akıntılar şeklinde olmaktadır. Her akıntı ve kanama tabii ki de kanser demek değildir, ancak bu durumun ayrımı için kişinin doktoruna görünmesi  tavsiye olunmaktadır.

Rahim ağzı kanserine yakalanma riskimi nasıl azaltabilirim, nasıl korunabilirim?

Bunu için birkaç yol vardır;

1) Kendinizi HPV virüsünden korumalısınız.

• Rahim ağzı, vajen ve vulva kanserine yol açan kötü huylu HPV virüsüne karşı aşılanmak için doktorunuza müracaat ediniz.

 •Cinsel ilişkide kondom kullanın

•Seksüel partner sayısını sınırlandırma.

2) Rahim ağzı kanser öncüsü veya kanser taraması yapan smear testinizi yaptırmak için düzenli doktor kontrollerinize gidiniz.

Pap test (smear testi) bugün elimizde olan güvenilir ve etkili bir kanser tarama testidir. Smear ile taranabilen tek kanser türü rahim ağzı kanseridir.  Zaten çogu rahim ağzı kanseri, hayatlarında hiç smear testi yaptırmamış veya son 5 yıldır smear yaptırmamış kadınlarda görülmektedir. Çünkü yaptırıp saptananlar oluşmadan veya erken evrede tanılarını alıp tedavi ile kurtulmuş olmaktadırlar.

3) Sigara içmeyin. Sigara vücutta birçok kansere yok açmaktadır, ki bunlardan biri de rahim ağzı kanseridir, sigara içen kadınlarda bir HPV virüsü varsa risk daha da artmaktadır.

4) HPV aşısı yaptırın. Serviks, vajen ve vulva kanserine yol açan yüksek riskli HPV türleri dediğimiz virüslere karşı koruyan 2 tür aşı mevcuttur. Her iki aşı da özellikle 11-12 yaşlarındaki kız çocukları için tavsiye edilmektedir, ancak aşı 13. Yaştan 26. Yaşa kadar da etkili koruyucu olarak kullanılabilmektedir. Üç doz halinde uygulanan aşı sonrasında da kadınlar, kanser tarama programlarını devam ettirmeli ve düzenli olarak smear testlerini yaptırmalıdırlar.

Pap testini ne zaman başlamalı ve ne sıklıkta tekrarlanmalıdır?

Her bayan en geç 21 yaşında veya cinsel aktif döneme geçer geçmez smear yaptırmaya başlamalıdır. Ne sıklıkta smear alınacağı ise bazı faktörlere bağlıdır:

• Eğer 3 yıl arka arkaya Pap  smearlarınız normal ise smear yaptırma aralığınızı 3 yıla çıkabilirsiniz.

 •30 yaş ve üzerinde iseniz smear ile beraber rahim ağzı kanserine yol açan HPV virüsü de aynı muayene taranabilir. Her 2 testiniz de negatif saptanır ise bu sizin birkaç yıl içinde rahim ağzı kanserine yakalanma riskinizin oldukça düşük olduğunu göstermektedir.  Tarama sıklığı azaltılabilir. Şu durumlarda smear taramalarının artık yapılmasına ihtiyaç yoktur:

• Yaşınız 65 üzeri ise ve mükerrer takiplerde normal smear testiniz mevcutsa.

• Kanser dışı bir nedenden rahim ağzınız rahminiz ile beraber çıkarılmış ise..

 

Papa test sonuçları ne anlama gelmektedir?

Test sonuçları 3 türlü gelebilmektedir. Normal,  şüpheli  ve anormal. 

Normal: Normal veya diğer tabirle negatif sonuç servikste hiçbir hücresel  anormalliğin olmadığı anlamına gelmektedir. Ancak yine de smear takiplerine gelecekte olabilecek hücresel değişimleri tespit edebilmek için devam etmek gerekmektedir.

 Şüpheli: Hücrelerdeki değişim tam olarak tanımlanamamaktadır. ASCUS olarak da tanımlanmaktadır. Hücrelerde anormal durum olma ihtimali olabilir ama durum net değil demektir. Bu durum, HPV infeksiyonuna bağlı olabileceği gibi gebelik, menapoz veya diğer infeksiyonlara bağlı hücresel değişimler de olabilir. Nedenin HPV infeksiyonuna mı bağlı olup olmadığı konusunda HPV testine başvurulabilir.

 Anormal: Rahim ağzında anormal hücrelere rastlandı anlamına gelmektedir. Ancak, bu rahim ağzı kanserisiniz demek değildir, ileri araştırmalara geçilmesi gerektiğinin habercisidir. Doktorunuz doku örneği alarak incelemeyi derinleştirecektir.

Prof.Dr. Petek Balkanlı

Kadın Hastalıkları ve doğum ile ilgili genel tanı ve tedavi hizmetlerinden başlayarak, menopoz ve osteoporozdan, riskli ve normal gebeliklerin takibine, jinekolojik kanserlerin tanı ve tedavisine kadar pek çok alanda hizmet veriliyor.


Bu Makale 36 Okunmuştur

Yorumlarınız

    Yorum Yapılmamış !

Sorunu Gönderin

Konuyla ilgili sorularınızı buradan bize gönderin en kısa sürede cevaplayacağız.